Kıbrıs Barış Harekatı'nın 46'ncı yıl dönümü

 Tarih: 20-07-2020 15:38:18
  HABER VİDEOSU
Kıbrıs'ta Türklerin uğradığı baskı ve zulmü ortadan kaldırmak ve Ada'ya barışı getirmek amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) tarafından gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekatı'nın üzerinden 46 yıl geçti.
Kıbrıs Barış Harekatı'nın 46'ncı yıl dönümü

Ada'daki iki halk arasında ortaklık temelini esas alan uluslararası antlaşmalar uyarınca 1960'da kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti anayasasında Kıbrıslı Türk ve Rum halklarına eşit siyasi hak ve statüsü tanındı.

Ancak Kıbrıs Rum tarafı, sürekli Kıbrıs Türklerini devlet kurumlarından dışlama, izole etme, Ada'daki varlıklarını sona erdirme ve Yunanistan ile birleşme (Enosis) yolunu açmaya yönelik girişimlerde bulundu.

Kıbrıs Cumhuriyeti, Kıbrıslı Rumların 1963'te tek taraflı güç kullanımıyla anayasayı feshetmelerinden sonra fiilen sona erdi.

Rumlar birbirlerine düştü

Rumlar, Enosis hedefine ulaşabilmek için silahlanırken, Yunanistan'ın da desteğiyle 1963-1974 arası Kıbrıslı Türklere yönelik saldırı, baskı, zulmü ve ambargoyu artırdı.

Kıbrıs Türklerinin ortaklık devletinin yönetiminden uzaklaştırılmasıyla Kıbrıs Rumlarının içerisinde görüş ayrılıkları başladı.

EOKA mensupları arasındaki görüş ayrılıkları, Türkiye'nin müdahalesinden çekinen ve Türkleri ekonomik yoldan bitirmeyi isteyen Rum lider Makarios ve hızlı sonuç alınmasını isteyen eski cuntacılardan oluşan EOKA-B mensuplarının karşı karşıya gelmesine yol açtı.

Yunan cuntasının desteğiyle 15 Temmuz 1974'te EOKA lideri Nikos Sampson, Ada'yı Yunanistan'a bağlamak amacıyla Makarios'a karşı darbe yaparak iktidarı kısa süre ele geçirdi. Böylece Kıbrıs'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne kastedilmiş oldu.

Türkiye harekat öncesi diplomasiyi devreye soktu

Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması çerçevesinde ilk olarak diplomatik girişimlere öncelik verdi.

Bu hususta 17-18 Temmuz 1974'te Türkiye ile İngiltere arasında darbe sonrası atılabilecek adımlara yönelik Londra'da görüşmelerde yapıldı.

İstişarelere, garantör devlet olarak Yunanistan da davet edilmesine rağmen Yunanistan'daki cunta yönetimi görüşmelere katılmadı.

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit ile İngiltere Dışişleri Bakanı James Callaghan arasındaki görüşmelerde İngiltere'ye ortak müdahale teklifinde bulunuldu.

İngiltere'nin olumsuz cevap vermesi üzerine Türkiye, Garanti Antlaşması'na dayanarak ve Ada'daki Türklerin güvenliğini de dikkate alarak 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Barış Harekatı'nı başlattı.

Harekat, dünyaya dönemin Başbakan Bülent Ecevit'in yaptığı tarihi, "Biz aslında savaş için değil, barış için ve yalnızca Türklere değil, Rumlara da barış getirmek için Ada'ya gidiyoruz." açıklamasıyla duyuruldu.

Barış harekatıyla Kıbrıs'ın Yunanistan'a ilhakının önüne geçilirken, Kıbrıs Türk halkının varlığı güvence altına alındı.

Türkiye, 20 Temmuz 1974'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) 353 sayılı kararı ile İngiltere ve Yunanistan'a "barışın yeniden tesisini sağlamak üzere müzakerelere başlama" çağrısında bulundu ve 22 Temmuz 1974'te harekatı durdurdu.

Bunun üzerine garantör ülkelere bir araya gelerek Kıbrıs meselesinin çözümü için görüşmelere başladı.

25 Temmuz 1974'te toplanan 1'inci Cenevre Konferansı, 30 Temmuz 1974'te imzalanan Cenevre Deklarasyonu'nu ile son buldu.

Deklarasyonda, Yunanistan ve Rumlar tarafından işgal edilen Türk anklavlarının (bölgelerinin) acilen boşaltılması ile Ada'da barışın ve anayasal düzenin yeniden tesisini teminen dışişleri bakanları arasında müzakerelere devam edilmesi öngörüldü.

Öte yandan deklarasyonla Ada'da Kıbrıs Türk toplumu ile Kıbrıs Rum toplumu olmak üzere iki özerk yönetimin mevcudiyeti ilkesel olarak tanındı.

Harekatın ikinci aşaması "Ayşe tatile çıksın" parolasıyla başladı

Konferansın 8 Ağustos'ta başlayan ikinci aşamasında, Yunanistan, Ada'da yeni anayasal düzenin kurulmasına yönelik tüm teklifleri reddetti ve anayasaya ilişkin varılacak bir uzlaşma için Türk birliklerinin geri çekilmesini ön koşul olarak ileri sürdü.

Ayrıca ikinci toplantıya kadar Rum ve Yunan askerlerinin Türklerin bulunduğu bölgeden çekilmeleri gerekiyordu ancak çekilmedikleri gibi saldırılar da sürdü.

2'nci Cenevre Konferansı görüşmelerinden de bir sonuç çıkmayınca 14 Ağustos’ta "Ayşe tatile çıksın" parolasıyla Kıbrıs Barış Harekatı'nın ikinci aşaması başladı ve 16 Ağustos'ta ateşkes ilan edildi.

Harekat başarıyla sonuçlanırken, Ada'da yaşayan Kıbrıslı Türk halkının güvenliği de sağlanmış oldu.

İkinci harekat sırasında geri çekilen Rum askerleri, geçtikleri Türk köylerini yakarak silahsız insanları katletti. Toplu katliamlar ve mezarlar harekatın bitiminde ortaya çıkarıldı.

Kıbrıs Barış Harekatı sırasında, Türk ordusu, 498 şehit verirken, Kıbrıs Türk tarafında 70'i mücahit, 270 kişiyi kaybetti. Kıbrıs Türkleri genel olarak ise bin 672 şehit verdi.

Barış harekatı sonrası Kıbrıslı Türkler kendi yönetimlerini kurdu

Kıbrıs'ın bugünkü sınırlarının çizilmesine vesile olan harekatın hemen ardından Kıbrıslı Türkler, 1 Ekim 1974'te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'ni kurdu.

Ardından Kıbrıs Türklerinin devlet yapısını kökleştirme, anayasa yapma ve çok partili sisteme geçme gibi tecrübeler yaşadığı Kıbrıs Türk Federe Devleti (KTFD), 13 Şubat 1975'te ilan edildi.

KTFD Meclisi, 15 Kasım 1983'te oy birliğiyle aldığı bir kararla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) kurulduğunu ilan etti.

KKTC’nin ilanı, Kıbrıs Türk halkının adadaki siyasi yaşamını devlet olgusuyla dünyaya ilan ettiği önemli bir dönüm noktası olurken, Kıbrıs Türk halkının kendi kaderini tayin etme hakkı da ilan edilmiş oldu.

Kıbrıs Türk halkının devlet olgusuna kavuştuğu Kıbrıs Türk Federe Devleti dönemiyle birlikte, toplamda 41 hükümet (mevcut hükümetle birlikte) kuruldu ve 13 farklı kişi başbakanlık koltuğunda oturdu.

Kıbrıs Türkleri, cumhurbaşkanı seçmek üzere 1974'ten bu yana 9 kez sandığa gitti ve 4 farklı kişi cumhurbaşkanı makamında oturdu.

KKTC anayasası temsili demokrasiyi öngörüyor. Çok partili demokrasinin uygulandığı KKTC'de devletin başında bulunan Cumhurbaşkanı, 5 yılda bir düzenlenen seçimle başa geliyor.

Yasama yetkisinin 50 üyeli Cumhuriyet Meclisine ait olduğu ülkede, yürütme yetkisi, Cumhurbaşkanı tarafından atanan başbakanın yönetiminde oluşturulan Bakanlar Kurulu'nda bulunuyor.

Ülkede, milletvekili genel seçimleri de 5 yılda bir yapılıyor.

Kıbrıs müzakereleri

Kıbrıs meselesine çözüm bulma amaçlı müzakereler KKTC'nin kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş ile dönemin Rum lideri Glafkos Klerides arasında Haziran 1968'de Beyrut'ta yapılan görüşmelerle başladı.

Dönemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 2002'de "Annan Planı" olarak da bilinen "Kıbrıs Sorununa Kapsamlı Çözüm Temeli" belgesini ortaya koydu.

Denktaş ve o zamanki Rum lider Tasos Papadopulos, "Annan Planı" çerçevesinde çeşitli görüşmeler yaptı ve plan 24 Nisan 2004'te iki tarafta referanduma sunuldu.

Rum halkının yüzde 75,83'ü planı reddederken, Kıbrıs Türk tarafı yüzde 64,91 çoğunlukla plana "evet" dedi.

Buna karşın referandumun hemen sonrasında 1 Mayıs 2004'te Rum yönetimi, Ada'daki diğer ortak yok sayılarak "Kıbrıs Cumhuriyeti" adı altında AB'ye tam üye yapıldı.

Son olarak İsviçre'nin Crans Montana kentinde 28 Haziran 2017’de tekrar başlayan ve yaklaşık 10 gün yoğun şekilde devam eden müzakereler garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin de katılımıyla yapıldı.

Rum tarafı her defasında çeşitli sebeplerle içinde BM önerilerinin de bulunduğu çözüme yönelik adımları reddetti ya da kabul edilmesi mümkün olmayan ön şartlar ortaya koydu.

Böylelikle, Kıbrıs'ta yarım asırdır devam eden müzakere sürecinde, Türk tarafının yapıcı rolüne rağmen, Rum tarafının uzlaşmaz tavrı nedeniyle bir sonuca varılamadı.

KKTC'de normal şartlarda 26 Nisan'da yapılması planlanan cumhurbaşkanı seçimi yeni tip koronavirüs (Kovid-19) önlemleri kapsamında 11 Ekim'e ertelendi.

Cumhurbaşkanı seçimlerinin ardından Kıbrıs meselesinin çözümü açısından gelişmelerin yaşanması bekleniyor.

 

 

  Editör: Adnan Korkmaz   Kaynak: Haber Merkezi
  YORUMLAR Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER GÜNDEM Haberleri
BİZİ TAKİP EDİN
  • Tüm Anketler
    Web sitemize Beğendinizmi?
    ŞANS OYUNLARI
    PUAN DURUMU
    Takım O G M B A Y P AV
    1 Başakşehir FK 34 20 5 9 65 34 69 +31
    2 Trabzonspor 34 18 5 11 76 42 65 +34
    3 Beşiktaş 34 19 10 5 59 40 62 +19
    4 Sivasspor 34 17 8 9 55 38 60 +17
    5 Alanyaspor 34 16 9 9 61 37 57 +24
    6 Galatasaray 34 15 8 11 55 37 56 +18
    7 Fenerbahçe 34 15 11 8 58 46 53 +12
    8 Gaziantep FK 34 11 10 13 49 50 46 -1
    9 Antalyaspor 34 11 11 12 41 52 45 -11
    10 Kasımpaşa 34 12 15 7 53 58 43 -5
    11 Göztepe 34 11 14 9 44 49 42 -5
    12 Gençlerbirliği 34 9 16 9 39 56 36 -17
    13 Konyaspor 34 8 14 12 36 52 36 -16
    14 Denizlispor 34 9 17 8 31 48 35 -17
    15 Çaykur Rizespor 34 10 19 5 38 57 35 -19
    16 Yeni Malatyaspor 34 8 18 8 44 51 32 -7
    17 Kayserispor 34 8 18 8 40 72 32 -32
    18 MKE Ankaragücü 34 7 16 11 31 56 32 -25
    Takım O G M B A Y P AV
    1 Hatayspor 34 19 6 9 48 28 66 +20
    2 BB Erzurumspor 34 18 8 8 42 26 62 +16
    3 Adana Demirspor 34 17 7 10 71 43 61 +28
    4 Akhisarspor 34 16 9 9 46 39 57 +7
    5 Fatih Karagümrük 34 15 8 11 53 39 56 +14
    6 Bursaspor 34 17 9 8 49 41 56 +8
    7 Altay 34 14 8 12 48 37 54 +11
    8 Keçiörengücü 34 13 10 11 33 28 50 +5
    9 Ümraniyespor 34 12 14 8 48 51 44 -3
    10 Menemenspor 34 11 12 11 42 46 44 -4
    11 Giresunspor 34 12 14 8 39 47 44 -8
    12 İstanbulspor 34 9 12 13 45 43 40 +2
    13 Balıkesirspor 34 9 14 11 36 48 38 -12
    14 Altınordu 34 8 13 13 37 44 37 -7
    15 Boluspor 34 6 13 15 30 41 33 -11
    16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 41 56 30 -15
    17 Adanaspor 34 3 19 12 30 55 21 -25
    18 Eskişehirspor 34 7 21 6 34 60 12 -26
    Takım O G M B A Y P AV
    1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
    2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
    3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
    4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
    5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
    6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
    7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
    8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
    9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
    10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
    11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
    12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
    13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
    14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
    15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
    16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
    17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
    18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
    Takım O G M B A Y P AV
    1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
    2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
    3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
    4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
    5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
    6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
    7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
    8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
    9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
    10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
    11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
    12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
    13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
    14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
    15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
    16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
    17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
    18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
    Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
     26/07/2020 Kasımpaşa 3 - 2 Başakşehir FK
     25/07/2020 Göztepe 3 - 1 Sivasspor
     25/07/2020 Kayserispor 1 - 2 Trabzonspor
     25/07/2020 Konyaspor 2 - 3 Alanyaspor
     25/07/2020 Denizlispor 0 - 1 MKE Ankaragücü
     25/07/2020 Gençlerbirliği 0 - 3 Beşiktaş
     25/07/2020 Yeni Malatyaspor 0 - 1 Gaziantep FK
     25/07/2020 Fenerbahçe 3 - 1 Çaykur Rizespor
     24/07/2020 Antalyaspor 2 - 2 Galatasaray
    Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
     19/07/2020 Osmanlıspor FK 4 - 3 Balıkesirspor
     19/07/2020 Eskişehirspor 0 - 3 Boluspor
     18/07/2020 Adana Demirspor 3 - 0 İstanbulspor
     18/07/2020 Hatayspor 3 - 1 Bursaspor
     18/07/2020 Akhisarspor 3 - 4 Ankara Keçiörengücü
     18/07/2020 Giresunspor 1 - 2 Altay
     18/07/2020 BB Erzurumspor 4 - 1 Ümraniyespor
     18/07/2020 Fatih Karagümrük 3 - 0 Adanaspor
     17/07/2020 Menemenspor 1 - 1 Altınordu
    Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
     18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
     15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
     15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
     15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
     15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
     15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
     15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
     15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
     14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
    Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
     18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
     18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
     15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
     15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
     15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
     15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
     15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
     15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
     15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
    HABER ARŞİVİ
    YUKARI